In mijn werk als lichaamsgericht traumacoach en master familieopsteller ontmoet ik dagelijks mensen die geraakt zijn door gebeurtenissen die diepe sporen hebben achtergelaten. Trauma, verlies, afwijzing, geweld, verwaarlozing, ziekte of omstandigheden die het leven een andere wending hebben gegeven dan zij ooit hadden verwacht.

 En laat ik helder zijn: wat je hebt meegemaakt doet ertoe.

Te vaak hoor ik boodschappen die impliceren dat je het verleden maar moet loslaten, positief moet denken of simpelweg verder moet gaan. Maar zo werkt heling niet.

 Wat je hebt meegemaakt heeft impact gehad. Op je lichaam, je zenuwstelsel, je overtuigingen en je relaties. Trauma laat zich niet zomaar wegredeneren. Zoals traumapsychiater Bessel van der Kolk beschrijft, draagt het lichaam vaak nog lang de sporen van ervaringen die onvoldoende verwerkt konden worden.

• Werkelijke heling begint daarom niet met loslaten.

• Werkelijke heling begint met erkennen.

• Eerst het slachtofferdeel erkennen

 Een nuance die ik belangrijk vind, is het verschil tussen slachtoffer zijn en vastzitten in slachtofferschap.

Wanneer je iets ingrijpends hebt meegemaakt, bén je slachtoffer van die gebeurtenis. Dat is een feit. Dat erkennen is essentieel.

Veel mensen proberen te snel voorbij hun pijn te bewegen. Ze willen sterk zijn, doorgaan, positief blijven. Maar wat niet erkend wordt, verdwijnt niet. Het trekt zich terug in het lichaam, in gedragspatronen en in relaties.

Het slachtofferdeel in onszelf vraagt niet om veroordeeld te worden. Het vraagt om gezien te worden. Om erkenning voor wat het heeft moeten dragen.

Pas wanneer dat deel werkelijk gehoord wordt, ontstaat er ruimte voor beweging.

Niet door het weg te duwen, maar juist door het in te sluiten.Het lichaam wil niet vergeten, het wil afronden

Vanuit de neurobiologie weten we dat het zenuwstelsel voortdurend bezig is met veiligheid. Wanneer een ervaring te overweldigend is, kan het lichaam in een toestand van vechten, vluchten of bevriezen terechtkomen.

 Volgens Peter Levine ligt trauma niet alleen in wat er gebeurd is, maar vooral in wat het zenuwstelsel niet volledig heeft kunnen verwerken.

Dat verklaart waarom gebeurtenissen uit het verleden soms nog steeds voelbaar zijn in het heden.

Niet omdat iemand zwak is. Niet omdat iemand niet hard genoeg zijn best doet.

Maar omdat het lichaam nog steeds probeert af te maken wat ooit onderbroken werd.

Daarom begint herstel niet bij vergeten.

Herstel begint bij voelen. Bij erkennen. Bij aanwezig blijven bij wat er is.

 Mijn eigen verhaal

 Ik weet hoe gemakkelijk het is om vast te blijven kijken naar wat anders had moeten zijn.

 Ik was zestien jaar toen ik moeder werd.

Mijn leven verliep anders dan dat van veel leeftijdsgenoten. Er waren verantwoordelijkheden die vroeg kwamen. Er waren uitdagingen. Er waren momenten waarop ik mij alleen voelde.

En toch voelde ik ergens dat mijn leven groter was dan mijn omstandigheden. Dat betekende niet dat ik mijn pijn ontkende.

Het betekende niet dat alles eenvoudig was. Het betekende dat ik stap voor stap leerde erkennen wat er was, zonder daarin vast te blijven zitten.

Ik koos ervoor om niet alleen te kijken naar wat ik had gemist, maar ook naar wat er wél mogelijk was.

Welke kansen waren er wel? Welke keuzes kon ik maken? Welke toekomst wilde ik creëren?

 Niet vanuit ontkenning van het verleden, maar vanuit verbinding met het heden.

 De systemische beweging

Binnen familieopstellingen zien we vaak dat mensen verstrikt raken in hun lot. Ze blijven innerlijk verbonden aan pijn, onrecht of gebeurtenissen die nooit volledig erkend zijn.

 Systemisch gezien ontstaat beweging wanneer alles wat erbij hoort een plek mag krijgen.

•  Ook het verdriet.

• Ook de boosheid.

• Ook het slachtofferdeel.

Wanneer we proberen delen van ons verhaal uit te sluiten, blijven ze vaak onbewust invloed uitoefenen.

 Maar wanneer we kunnen zeggen:

"Ja, dit is mij overkomen." "Ja, dit heeft pijn gedaan." "Ja, dit hoort bij mijn verhaal."

 Dan ontstaat er ruimte.

Ruimte om onze eigen plek in te nemen. Ruimte om verantwoordelijkheid te dragen voor ons leven zoals het nu is.

Zoals Bert Hellinger beschreef, ontstaat kracht wanneer we het leven nemen zoals het gekomen is.

• Niet omdat alles goed was.

• Maar omdat het al gebeurd is.

• Van overleven naar leven

Veel mensen wachten op het moment waarop de pijn verdwenen is voordat zij zichzelf toestemming geven om te leven.

 Maar vaak werkt het anders.

We erkennen eerst wat er is. We geven ruimte aan wat gevoeld wil worden. We maken contact met de delen die bescherming nodig hebben.

 En vanuit die erkenning ontstaat langzaam beweging.

 Van overleven naar leven.

Van machteloosheid naar invloed. Van slachtofferschap naar eigenaarschap.

Eigenaarschap betekent niet dat je verantwoordelijk bent voor wat je is aangedaan. Eigenaarschap betekent dat je verantwoordelijkheid neemt voor hoe je vandaag verder wilt leven.

 Dat je verleden onderdeel is van jouw verhaal, maar niet langer de schrijver ervan.

Je bent niet wat je is overkomen.

Je bent ook degene die vandaag een nieuwe keuze kan maken.

En misschien begint vrijheid precies daar:

Niet bij het wegduwen van je pijn. Maar bij het liefdevol erkennen van alles wat je heeft gevormd, zodat het je niet langer hoeft te bepalen.

Liefs Elly

Bronnen ter verdieping The Body Keeps the Score Waking the Tiger Gabor Maté – werk over trauma, stress en authenticiteit. Stephen Porges – over de rol van het autonome zenuwstelsel. Bert Hellinger – systemische principes rond lot, plek en verantwoordelijkheid.